Mensa 'De Bastille'

Locatie De Hems
Architect Piet Blom / Robert Winkel
Architectenbureau - / Mei architecten, Rotterdam
Bekend van Kubuswoningen Helmond en Rotterdam, ‘Kasbah’ Hengelo, Theater Helmond
Jaar 1969 / 2003 verbouwd door Robert Winkel
Bouwstijl Structuralisme
Opdrachtgever Technische Hogeschool Twente

Direct na opening in 1969 werd de nieuwe mensa van de Universiteit Twente omgedoopt tot ‘de Bastille’, waarmee werd verwezen naar de beroemde Parijse gevangenisburcht. Het ontwerp van Piet Blom dankt deze naam aan de massieve stenen gevels en de kleine torentjes.

Blom ontwierp de mensa bewust als een fort, naar eigen zeggen als protest tegen de locatie. Hij was een voorstander van het mengen van functies, en wilde het gebouw vervlechten met de sociaaleconomische structuur van de binnenstad. Omdat de mensa op de open en afgelegen campus moest worden gerealiseerd, ontwierp Blom uit protest de mensa als een kleine stad, afgeschermd van de buitenwereld.

Het grondplan dat Blom ontwierp bestond uit een vierkante, verticale kern met trappenhuis, waaromheen vier kubussen van beton werden geplaatst. In de gevel zijn deze vierkante volumes gemarkeerd door ruitvormige torentjes. Door de complexe plaatsing van de bouwdelen, ontstond in het interieur een waar labyrint. In het gebouw bevonden zich twaalf tussenverdiepingen, tientallen balustrades, muurtjes, nisjes, en trappetjes. Blom wilde hiermee bereiken dat de studenten het gebouw zouden beleven als een kleine stad. Hij hoopte zo het sociale welzijn van de studenten te bevorderen. De Bastille was een van de eerste geprefabriceerde gebouwen in Nederland. Alle vloervelden, balkmaten, kolommen en overkragingen waren identiek.

In 2003 is de Bastille door architect Robert Winkel verbouwd. Hij maakte van de Basstille een ruim en open gebouw, door in het hart van het gebouw een grote ruimte te creëren en in het dak ramen te plaatsen. Door deze verbouwing is het labyrint van Blom, dat wellicht verwarrend maar ook knus was, verdwenen. Ook het exterieur onderging een metamorfose. De noord- en zuidentree zijn geplaatst in een transparante, vierkante doos, waarin zich een trappenhuis bevindt. Dit trappenhuis is aan de noordzijde felgroen gekleurd en aan de zuidzijde oranje, waardoor de Bastille een frisse uitstraling heeft gekregen. De gevels zijn verder intact gelaten, waardoor het robuuste karakter behouden is gebleven. Aan de zuidzijde zijn twee glazen uitbouwen geplaatst, waarin zich een café en boekhandel bevinden.

De Bastille bepaalt samen met de eveneens door Blom ontworpen tijdelijke mensa, de Boerderij, nog altijd voor een belangrijk deel het gezicht van de campus.