Landhuis Stokhorst

Locatie Oldenzaalsestraat 500/510
Architect K.P.C. de Bazel
Bekend van Synagoge
Jaar 1916
Bouwstijl Eclectisch, naar Amerikaanse landhuizen
Opdrachtgever G. Jannink-van Heek, familie
Bijzonderheden Rijksmonument

Het landhuis Stokhorst is één van de mooiste landhuizen in het buitengebied van Enschede. Evenals de vele andere landhuizen werd het gebouwd voor een textielfabrikant, ten tijde van de bloeiende textielindustrie aan het begin van de 20e eeuw. Architect Karel de Bazel ontwierp de villa in opdracht van het echtpaar G. Jannink-van Heek, dat het huis in 1916 betrok.

Het landhuis is een opvallend ontwerp in het oeuvre van De Bazel, omdat het minder rationeel is dan zijn andere ontwerpen. Het huis heeft Amerikaanse invloeden, zoals de witte muren, de dakgoot en de ongepleisterde band langs de muur, die voor een horizontale belijning zorgen. Met deze verwijzing naar Amerikaanse landhuizen voldeed De Bazel aan de wens van zijn opdrachtgever de heer Jannink, die hem een afbeelding uit het tijdschrift American Homes & Gardens had gegeven. De Bazel week zelden af van zijn eigen ontwerpprincipes, maar het landhuis Stokhorst laat zien dat een samenwerking tussen de architect en opdrachtgever tot prachtige resultaten kan leiden. De Amerikaanse invloed is niet overheersend, doordat De Bazel verschillende elementen toepaste die karakteristiek zijn voor zijn ontwerpen. Een voorbeeld hiervan is de bakstenen geveldetaillering onder de dakrand.

Het sterk symmetrische huis is geplaatst op een natuurstenen plint en heeft wit gestuukte gevels. De brede, glazen pui brengt de hal in verbinding met de tuin. Op de eerste verdieping valt de gevel in het midden terug, waardoor een royaal balkon is ontstaan met een balustrade. De ramen op de eerste verdieping hebben glas-in-lood vensters. Het hoog opgaande schilddak heeft kleine kapellen en wordt bekroond door een klein torentje, een zogenaamde ‘dakruiter’. De Bazel was niet snel tevreden over het ontwerp van de dakruiter, want hij schetste maarliefst vijftien varianten. Hij ontwierp ook de inrichting voor het huis, waarbij de vertrekken luxueus werden afgewerkt met kostbare materialen.

Het landhuis is onderdeel van de historische buitenplaats Stokhorst, waarop zich tevens een dienstwoning voor de tuinman en chauffeur bevindt die in dezelfde stijl is gebouwd als het landhuis, maar in zeer slechte staat verkeerd. De tuin werd tussen 1913 en 1917 aangelegd naar een ontwerp van tuinarchitect D.F. Tersteeg, die de parkachtige aanleg inpaste in het uit 1889 daterende oorspronkelijke ontwerp van Dirk Wattez.